بخش اول: متن ماده قانونی
«هرگاه شخصی غیرایرانی در خارج از ایران علیه شخصی ایرانی یا علیه کشور ایران مرتکب جرمی به جز جرائم مذکور در مواد قبلی این قانون شود و در ایران یافت و یا به ایران اعاده گردد، طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران محاکمه و مجازات میشود مشروط بر اینکه: الف- رفتار ارتکابی به موجب قانون جمهوری اسلامی ایران جرم باشد. ب- در صورتی که جرم ارتکابی از جرائم موجب تعزیر باشد، متهم در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده یا در صورت محکومیت، مجازات کلاً یا بعضاً درباره او اجرا نشده باشد. پ- طبق قوانین ایران موجبی برای منع یا موقوفی تعقیب یا مجازات یا اجرای مجازات نباشد.»
نکات و تحلیلها
تحلیل صلاحیت شخصی منفعل در ماده 8 قانون مجازات اسلامی
ماده 8 قانون مجازات اسلامی شرایط محاکمه اتباع خارجی را تعیین میکند. این مقرره قانونی از حقوق بزهدیدگان ایرانی در خارج از مرزها حمایت مینماید. حاکمیت بر اساس تابعیت قربانی، صلاحیت مراجع قضایی داخلی را تایید میکند.
الزامات قانونی برای محاکمه اتباع خارجی
- نکته ۱: مرتکب جرم حتماً باید تبعه کشوری غیر از ایران باشد.
- نکته ۲: قربانی در این ماده باید تبعه کشور ایران باشد.
- نکته ۳: مراجع قضایی باید متهم را در داخل مرزهای ایران بیابند.
- نکته ۴: مقامات کشورهای دیگر باید متهم را به ایران مسترد کنند.
- نکته ۵: عمل ارتکابی در ایران نیز باید وصف مجرمانه داشته باشد.
- نکته ۶: ماده 8 قانون مجازات اسلامی جرایم مندرج در ماده ۵ را در بر نمیگیرد.
- نکته ۷: قاضی باید جرمانگاری متقابل را در محل وقوع حادثه بررسی نماید.
تفاوت رسیدگی در تعزیرات و مجازاتهای شرعی
- نکته ۸: دادگاه ایران تبرئه قطعی در خارج را برای جرایم تعزیری میپذیرد.
- نکته ۹: اجرای مجازات در خارج مانع محاکمه تعزیری مجدد در ایران است.
- نکته ۱۰: حاکم شرع در حدود و قصاص به احکام خارجی استناد نمیکند. ماده 8 قانون مجازات اسلامی اجرای دقیق حدود شرعی را الزامی میداند.
- نکته ۱۱: مراجع قضایی ایران مجازاتهای منصوص شرعی را به طور کامل اجرا میکنند. حتی اگر متهم قبلاً در خارج محاکمه شده باشد.
بخش سوم: ذکر مثالها
- نکته ۱: [مثال]: یک تبعه برزیلی در خاک برزیل مرتکب زنای به عنف با یک زن ایرانی شود. طبق قوانین برزیل این عمل ممکن است جرم نباشد. مراجع ایران در صورت یافتن متهم، بر اساس قانون ایران او را محاکمه میکنند.
- نکته ۷: [مثال]: یک تبعه چینی در کشور چین مرتکب کلاهبرداری از یک شخص ایرانی شود. قاضی ایرانی تنها در صورت جرم بودن کلاهبرداری در چین، صلاحیت رسیدگی دارد. رعایت شرط جرمانگاری متقابل در جرایم تعزیری برای اعمال ماده 8 قانون مجازات اسلامی ضروری است.
- نکته ۱۱: [مثال]: یک ارمنستانی در کشور قزاقستان از تبعهای ایرانی سرقت کند. دادگاه قزاقستان متهم را به چهار سال حبس محکوم نماید. چنانچه مجازات در خارج اجرا نشود، دادگاه ایران متهم را مجدداً محاکمه خواهد کرد.
بررسی کامل ماده 8 قانون مجازات اسلامی؛ شرایط محاکمه اتباع خارجی برای جرایم علیه ایرانیان در خارج از کشور و ضوابط استرداد و تعقیب قضایی.